راهنمای خانواده

 « آیا شما والد یک نوجوان هستید ؟ »

 دکتر فریبا عربگل

فوق تخصص روانپزشکی

کودک و نوجوان

 آیا شما والد یک نوجوان هستید ؟

فرزند پــروری مــی تواند یک کار عالـــی و پاداش دهنده باشد . هیچ چیز بیشتر از یک فرزند دوست داشتنــی ، خلاق و خوشحال نمـــی تواند در والد ایجاد لذت و غرور کند پس علت چیست که گاهـی این کار برای ما طاقت فرسا و خسته کننده می شود ؟ به نظر می رسد ما نیاز به فراگیری این دانش داریم و در اکثر اوقات عدم آگاهی ، وضعیت را پیچیده تر می کند ومنجر به شکل گیری احساس ناکامی در ما و تشدید مشکلات رفتاری فرزندمان می شود. هر مرحله و سن رشدی کودک مسائل خاصی را در حوزه فرزند پروری می طلبد که نیاز به افزایش آگاهی و آموزش والدین در مورد آن وجود دارد . مثلاً برای نوزادان موضوع خواب ، خوراک و اکتشاف جهان پیرامون مهم است . برای نوجوانان ، مسائلی چون استقلال طلبی ، ارتباط با دوستان ، افزایش تمایل به ارتباط با جنس مخالف ، رازداری ، کسب هویت و .... موضوعات اصلی هستند که چنانچه والد اطلاعات کافی راجع به مسائل طبیعی رشد در یک نوجوان نداشته باشد ممکن است تعبیر نامناسب و بدی روی آنها بگذارد . تعابیری چون : مخالفت ، لجبازی ، بی مهری نسبت به خانواده و .... در بعضی موارد فاز انتقالی دوران نوجوانی به راحتی و با آرامش طی نمی شود . حرکت نوجوان به سوی استقلال برای والدین ایجاد استرس ، ناراحتی و اندوه می کند . بهتر است برای طی راحت تر و آرام تر این مرحله خیلی زود از دوران نوزادی شروع و خود را برای فراز و نشیب های رشدی فرزندمان آماده کنیم تا استرس کمتری هم به خود و هم به او وارد آید و هم نوجوان ما قادر باشد به تکالیف رشدی طبیعی این مرحله برسد و آماده ورود به دنیای بزرگسالان شود .

یکی از مهم ترین جنبه های فرزند پروری ایجاد یک رابطه خوب است . این مسئله بخصوص در دوران نوجوانی اهمیت ویژه ای می یابد . زمانی که الگوهای قدیمی ارتباط ممکن است کارساز نباشد و ما مجبور به تغییر و تعدیل آن باشیم تا نیازهای رشدی نوجوان را برآورده سازیم .

توصیه های زیر می تواند برای برقراری یک ارتباط خوب با نوجوان به شما کمک کند :

1)                 به طور باز و آشکار راجع به مشکلات صحبت کنید . جوّی را در محیط خانه به وجود آورید که هرکدام از اعضای خانواده بتوانند بــه طور آزادانه راجع بـــه موضوعات مورد نظر خود بحث کنند . انعطاف پذیری شما این اجازه را به فرزندتان می دهد تا بتواند خودش را نشان دهد . نوجوانان نیاز به فرصتی برای بروز صادقانه و آشکار خود دارند . هنگامی که نوجوان شما شروع به صحبت راجع به عقاید ، خاطرات و احساسات خود می کند با قضاوت زود هنگام و محکومیت او پل ارتباطی بین خود و او را خراب نکنید در صورتی که بتوانید در مورد مسائل خاصی چون مصرف مواد مخدر و ارتباط جنسی که از رفتارهای مهم و پرخطر دوران نوجوانی است راحت تر و با موفقیت بهتری وارد بحث و مذاکره شوید .

تحقیقات نشان داده است نوجوانانی که به طور بازتر و آشکارتر با والدین خود مشارکت و گفتگو می کنند احتمال مصرف مواد مخدر در آنها کمتر است .

2)                 برای بهبود ارتباط با نوجوان باید برای او وقت گذاشت . زمان مصرف غذا ، مطالعه ، بازی های مختلف ، تفریح و گردش و مراسم ویژه ، فرصت های خوبی برای شما فراهم می آورد تا بتوانند با نوجوان خود وارد ارتباط شوید .

یافتن زمان برای ارتباط با فرزند در دنیای پرمشغله امروز ممکن است مشکل اساسی والدین باشد ولی اختصاص دادن فقط چند دقیقه در روز برای گوش دادن فعال به نوجوانتان می تواند نقطه خوبی برای شروع باشد . زمانی را ترتیب دهید که هر دو فارغ و آزاد هستید به خاطر داشته باشید برای ورود به گفتگو ومشارکت با شما ، نوجوان نباید احساس اجبار و فشار کند .

3)                 سعی کنید برای هر فرزند خود وقت اختصاصی و ویژه بگذارید . به خصوص زمانی که قرار است راجع به موضوعات مشکل واسترس آور صحبت کنید .

4)                 برای صحبت کردن و ارتباط برقرارکردن با نوجوان خود منتظر به وجود آمدن مسائل و مشکلات بزرگ نباشید ، از هر فرصتی برای حرف زدن با او استفاده کنید.

5)                 چنانچه نتوانستید با کودک خود چنین ارتباطی برقرار کنید در زمان تعارض و کشمکش راحت تر با او وارد بحث و مذاکره می شوید

6)                  ارتباط خوب شامل هر دو حالت گوش کردن و صحبت کردن است . کسی که خوب گوش می دهد و به صحبت های طرف مقابل علاقه نشان می دهد این علاقه را با پرسیدن سؤال های مناسب و غیر قضاوت کننده نشان می دهد .

7)                 در ارتباط خود با او نقش یک دانش آموز را بگیرید . بنابراین او معلم می شود و شما باید سعی کنید چیز جدیدی از صحبت های او بیاموزید .

8)                 زمانی که صحبت می کند ، حرف او را قطع نکنید تا راجع به خودتان حرف بزنید .

9)                 با احساسات او همدردی کنید .

10)             صحبت های او را گوش دهید ، آنها را قطع نکنید تا نقطه نظرات خود را بگویید. بگذارید کلامش را به پایان برساند، وظیفه شما گوش دادن و فهم است نه قضاوت کردن .

11)             خودتان را جای او بگذارید با توجه به آنکه همه ما دوران نوجوانی را سپری کرده ایم و خواسته ها و انتظاراتی داشته ایم ، اما در جایگاه والد هیچ مرحله ای از رشد کودک به اندازه دوران نوجوانی ما را نگران نمی کند ، بپذیرد که مسائلی وجود دارد که خاص این مرحله رشدی است به مقابله و ستیز با آن برنخیزید ، سعی کنید فقط نظر او را بفهمید و به آن احترام بگذارید ، حتی اگر با آن موافق نیستید .

12)             قبل از آنکه لب به سخن بگشایید ، فکر کنید ، ممکن است لازم باشد قبل از پاسخ دادن تا 10 بشمارید ، این موضوع به شما فرصتی می دهد که خود را آرام کنید و از جنگ و جدل اجتناب کنید .

13)             حتی زمانی که بحث راجع به موضوعات حساس و هیجانی است بگذارید تا نوجوان شما بفهمد که شما او را دوست دارید و مراقب او هستید و به چیزهایی از او که دوست دارید فکر می کنید .

14)             مکالمه را با صحبت کردن راجع به آنکه چگونه مشکل را حل کنید ، مدام به اشتباهات گذشته او گریز نزنید . به جنبه های مثبت او بیندیشید . مثبت ماندن مکالمه را خلاق و سازنده می کند.